Teror Bugarske Okupatorske Vojske Juna 1942 Godine

Teror bugarske okupatorske vojske juna 1942. Godine

Nezadovoljan rezultatima kvislinških potera i čišćenja terena u aprilu i maju, jer se nastavljala aktivnost partizanskih odreda u Toplici i na svrljiškoozrenskom području, komandant Jugoistoka je 3. juna 1942. godine izdao preko zapovednika Srbije naređenje I bugarskom okupacionom korpusu da preduzme ofanzivnu akciju na tim područjima. Jedna njegova kaznena ekspedicija je nešto ranije, 25. maja, u selu G. Prisjan uhapsila šest saradnika NOPa, četvoricu u Ravnoj Dubravi i jednog u Komarici i sve ih predala nemačkom logoru.

U obuhvatnoj operaciji dela I bugarskog okupacionog korpusa na Mali i Veliki Jastrebac, sa kulminacijom od 15. do 23. juna, pod komandom najsvirepijih komandanata Antona Baltakova i Handžijeva, mnoga sela na padinama Jastrepca zavijena su u crno. Oni su se najčešće obračunavali sa narodom streljanjima na terenu, pa su tako i 22. juna iz tih sela pokosili mitraljeskim rafalima u tri grupe 141 čoveka, a četnici su iz Male Plane oterali u Leskovac, pa u logor 19 seljaka.556 Iz Bajčinca su poveli 12 seljaka za sopstveno obezbeđenje, a zatim ih predali bugarskom zatvoru u Nišu.557 Iz komande Jugoistoka je 30. juna javljeno da je u oblasti koju su okupirali Bugari uspešno završeno čišćenje planine Jastrepca i da js „neprijatelj imao 224 mrtva".558

Nemci su 28. juna došli kamionima u Orljane i uhapsili 12 lica, koje su odveli u Leskovac, a zatim u logor u Nišu.559 U logor su dovedeni i neki rodoljubi nz G. Brijanja i Bunibroda,500 a iz Velike Plane Rača Virijević, čiji je jedan sin streljan. Na prevaru su uhvaćeni Dragić Virijević i Boško Kožović, koji su predati Nemcima u Nišu. U logor je 3. juna doveden i stari učitelj u Prokuplju Hranislav M. Savković, rođen 1871. godine, predssdnik prokupačke opštine 1926., a 1941. godine predsednik NOO u Prokuilju. Nema logoraša koji ga se ne seća po hrabrom držanju pred nsprijateljem. Bugari su hapsili i u Lepaji, Biljegu, Balajncu i drugim selima.561 Delovi 717. nemačke divizije su prilikom „pročešljavanja Jastrepca" uhapsili 31 taoca, kaže se u izveštaju.562 Bilans junske bugarske ofanzive u Toplici, mada nešto preuvelpčan, vidi se iz izveštaja ljotićevske dobrovoljačke komande od 3. jula 1942. godine, u kome se kaže da je okupator ubio 267 seljaka, a oko 200 internirao.563

Na svrljiškonišavskom području bugarska ofanziva je počela 25. juna i trajala nekoliko dana. I pored dobrog manevrisanja, odred je izgubio tri borca koji su zarobljeni i poslati u nemački logor.564 Prema izveštaju okružnog načelnika od 4. jula 1942. godine, u logor je iz svrljiškog sreza odvedeno 60 lica (iz Okruglice 11, Vlahova 6, Gulijana 3, Burdima 5, Okolišta 11, Izvora 3, Miljkovca 8, Crnoljevice 2, Periša 7, Lozana 4). Najveći broj interniran je u Norvešku.565

Mnoga sela belopalanačkog sreza bila su u ovoj bugarskoj ofanzivi takođe obavijena dimom paljevina. Iz Moklišta su Bugari tih dana predali Nemcima pet saradnika NOPa, jednog iz Vitanovca i jednog borca iz Špaja,566 a iz Donjeg Rinja šest lica.

Koordiniranom akcijom Gestapoa, Specijalne policije, nemačkih, bugarskih i kvislinških jedinica, neprijatelj je, tokom čitave prve polo

560. Isto.

vine 1942. godine, zarobljavanjem, streljanjima na terenu i hapšenjem saradnika NOPa uspeo da nanese osetne gubitke partizanskim odredima i njihovoj pozadini.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License